Muhakeme testi, şekiller arasındaki kuralı kavrayıp bundan sonuç çıkarabilmenizi ölçer. Soyut görsellerle, yazı içermeyen sorularla uygulanır, okuma yazma ya da okul bilgisi gerektirmez. Sonuç okunurken doğru sayınıza, doğruya ulaşma hızınıza ve sorular ağırlaştıkça gidişinizin nasıl değiştiğine bakılır. Bilgisayar bilgisi de gerekmez, seçim dokunmatik ekran ve düğmelerle yapılır.
Muhakeme derken ne kastediliyor?
Karayolları Trafik Yönetmeliği bu alanı anlama ve değerlendirme yeteneği olarak anar. Yönetmelik, ölçümün yazı içermeyen ve analitik düşünme isteyen bir testle yapılmasını öngörür. Testte belirtilerden anlamlı bir sonuç çıkarmanız ve olaylar arasındaki bağı kurmanız beklenir. Günlük dille söylersek, önünüzdeki durumu doğru okuyup neye varacağını kestirebilmektir.
Dikkat ve tepki testleri gördüğünüzü ve ona ne kadar çabuk karşılık verdiğinizi ölçer. Muhakeme bölümü aradaki adıma, yani kararın niteliğine bakar.
Kazaların birçoğu tehlikenin görülmemesinden değil, görülen şeyin yanlış yorumlanmasından doğar. Yan yoldan gelen aracın nasılsa duracağını varsaymak, kaygan zeminde her günkü hızla devam etmek ya da sıkışık trafikte boş görünen şeride hızla dalmak bu türden kararlardır. Olası sonucu önceden hesaplayan sürücü tedbirini erken alır. Yolcu taşıyan sürücüde bu öngörü araçtaki herkesi ilgilendirir.
Soru ekranı nasıl görünür, test nasıl ilerler?
Ekranda bir düzen içinde sıralanmış soyut şekiller vardır. Sizden bu şekiller arasındaki benzerliği ve ilişkiyi kavrayıp diziyi tamamlayan parçayı seçmeniz beklenir. Doğru seçeneğe götüren şey bilgi değil, kuralı fark etmektir. Sorularda yazı yoktur, yönergeyi psikolog sözlü olarak anlatır.
Bilgisayar kullanmayı bilmeyen sürücüler de bölümü sorunsuz tamamlayabilir. 4 sayılı Cetvel değerlendirmenin tamamının en az 1 saat sürmesini ister, oturumun bütünü kişiye göre 60 ila 90 dakika sürer. Bu yüzden muhakeme bölümü aceleye getirilmez, her adımda yönergeyi anladığınızdan emin olunur.
Testin ölçtükleri ve ölçmedikleri
Bu bölüm çoğu sürücüde okul sınavı duygusu uyandırır ve gereksiz bir gerginliğe yol açar. Oysa ezber ya da ön çalışma isteyen bir yanı yoktur. Yazılı olmayan ve soyut şekillerle kurulan yapı, ölçümün eğitim düzeyinden bağımsız yapılmasını kolaylaştırır. Yıllar önce okulu bırakmış bir sürücü ile yeni mezun biri aynı soyut şekiller ve aynı yönergeyle ölçülür, sonuçları da aynı norm grubuyla karşılaştırılır.
Cihaz neyi kaydeder, psikolog sonucu nasıl okur?
Cihaz ölçüm verisini üretir, yorum psikoloğa aittir. Ham sonuç, cihaza yüklenmiş Türkiye geneli normlarıyla kıyaslanır. Bu kıyasın sonucu size bir puan ya da sıra numarası olarak verilmez, psikolog yalnızca sizin sonucunuzun o grubun neresine düştüğüne bakar.
Bu bir zekâ ölçümü değildir. Amaç kişiyi sınıflandırmak değil, trafikte risk yaratabilecek bir durum olup olmadığını görmektir. Tek bir sorudaki hata da belirleyici olmaz. Psikolog imzalı raporda muhakeme, ölçülen öteki alanlar gibi kendi başlığı altında ayrı bir sonuç olarak yer alır.
Psikolog yanlış yanıtların dikkat kaybından mı, ilişkiyi kuramamaktan mı geldiğini anlamak için dikkat testine bakar. Sollama gibi kararların dayandığı tahminin isabeti için hız ve mesafe sonucunu, doğru kararın zamanında harekete dönüşüp dönüşmediği için tepki hızını, karmaşık görsellerde takibin karar sürecini nasıl etkilediği için de görsel süreklilik sonucunu yanına koyar.
Sık yapılan hatalar ve gerginlikle baş etmek
Uygulamada en sık karşılaştığımız durum, muhakeme bölümünü okul sınavı gibi görüp gerilmektir. Gerginlik bu bölümde sık görülür ve belli bir ölçüye kadar zararsızdır, hatta insanı toparlar. Kaygı yönergeyi kaçıracak kadar büyürse bunu başlamadan psikoloğa söylemek ve birkaç kez yavaş nefes almak işe yarar.
Muhakeme bölümüne nasıl hazırlanılır?
Bu bölüm zihinsel tazelik ister, bu yüzden dinlenmiş gelmek önemlidir. İnternette psikoteknik sorusu diye paylaşılan kâğıt kalem örnekler çoğunlukla işe alım sınavlarından derlenmiştir, cihazın ekranındaki görevle bir ilgisi yoktur. Bu yüzden önceden soru çözmek yerine testin biçimini tanımak yeterlidir.
Biçimi önceden bilmek, koltuğa oturduğunuzda şaşırmamanızı sağlar. Ekranda yazı değil soyut bir dizi göreceğinizi, seçimi dokunmatik ekrandan yapacağınızı ve denemenin sonuca sayılmadığını bilmek bu bölüm için gereken hazırlığın büyük kısmıdır.
Anadolu Yakası’nda muhakeme testine nerede girilir?
Muhakeme sorularını ayrı bir sınav olarak çözmezsiniz, bölüm 12 testlik psiko-teknik değerlendirmenin içindedir. Bu değerlendirmeyi onaylı cihazda yapma yetkisi İl Sağlık Müdürlüğü ruhsatlı psiko-teknik değerlendirme merkezlerine aittir. Online ya da gitmeden yapılan bir muhakeme testinin rapor karşılığı yoktur, çünkü ölçüm yüz yüze ve kamera kaydıyla yürür.
Kaynarca’daki Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, İstanbul Anadolu Yakası’nda psikoteknik için başvurulan ve İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı olan merkezlerden biridir. Maltepe merkezimize kuş uçuşu yaklaşık 12,2 km uzaklıktadır, Marmaray ya da M4 ile aktarmasız gelinir. Kurtköy yönünden araçla gelenler TEM’den Kurtköy bağlantısıyla Pendik’e inip E-5 yan yol üzerindeki merkezimize ulaşır. Şekil soruları burada sorumlu psikoloğumuzun gözetiminde yanıtlanır, sonuçlar aynı gün psikolog imzalı rapora işlenir.
